เมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2569 สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดินมีมติเห็นชอบให้ยื่นคำร้องพร้อมความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อขอให้วินิจฉัยกรณีการจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ผ่านมา

ทั้งนี้ หลังจากได้มีการปรึกษาหารือร่วมกัน พร้อมพิจารณาข้อมูลจากการแสวงหาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องแล้ว เห็นว่าประเด็นดังกล่าวมีน้ำหนักและเหตุผลเพียงพอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัย

กรณีดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการที่คณะกรรมการการเลือกตั้ง เลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง และสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง ดำเนินการจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเป็นการทั่วไป โดยกำหนดรูปแบบและจัดพิมพ์บัตรเลือกตั้งที่มีการใช้รหัสแท่ง (บาร์โค้ด) และรหัสคิวอาร์โค้ด

ผู้ตรวจการแผ่นดินเห็นว่า การใช้รหัสดังกล่าวอาจทำให้สามารถเชื่อมโยงหรือสืบค้นย้อนกลับไปถึงตัวผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งได้ ซึ่งอาจทำให้การออกเสียงลงคะแนนไม่เป็นความลับ และอาจขัดต่อเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ มาตรา 83 และมาตรา 85 ที่กำหนดให้การเลือกตั้งต้องเป็นไปโดยเสรีและเป็นความลับ

นอกจากนี้ ยังอาจเข้าข่ายเป็นการกระทำที่ละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพของผู้ร้องเรียน รวมถึงประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ตามที่รัฐธรรมนูญรับรองและคุ้มครองไว้

ขณะเดียวกัน ผู้ตรวจการแผ่นดินยังอยู่ระหว่างการพิจารณาประเด็นร้องเรียนอื่น ๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับการเลือกตั้งครั้งนี้เพิ่มเติม

ประเด็นแรก คือ กรณีระเบียบคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2566 ข้อ 129 วรรคสอง ที่กำหนดให้คณะกรรมการการเลือกตั้งสามารถกำหนดรหัส เครื่องหมาย หรือข้อความอื่นใดเพิ่มเติมเป็นกรณีพิเศษในบัตรเลือกตั้ง ซึ่งอาจมีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ มาตรา 85 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561

ประเด็นที่สอง คือ กรณีจำนวนบัตรเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขตเลือกตั้ง และแบบบัญชีรายชื่อที่มีจำนวนไม่เท่ากัน ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับบทบัญญัติของพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 84 และมาตรา 96

นอกจากนี้ ยังมีประเด็นการใช้รหัสแท่ง (บาร์โค้ด) และรหัสคิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง ซึ่งอาจเข้าข่ายฝ่าฝืนพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562

ทั้งนี้ สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดินจะดำเนินการยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญเพื่อให้มีคำวินิจฉัยต่อไป