เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2569 ที่กระทรวงมหาดไทย นายนิรัตน์ พงษ์สิทธิถาวร รองปลัดกระทรวงมหาดไทย และรักษาการแทนอธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (สถ.) เปิดเผยความคืบหน้าการดำเนินการแก้ไขปัญหาการทุจริตสอบบรรจุข้าราชการท้องถิ่น ในขั้นตอนการดำเนินงานแอ็คชั่นที่ 8 ตามที่นายกรัฐมนตรีได้เปิดเผยก่อนหน้านี้

นายนิรัตน์กล่าวว่า เรื่องดังกล่าวเป็นประเด็นที่ผู้เข้าสอบและญาติรอคอยคำตอบ โดยการสอบบรรจุข้าราชการท้องถิ่นครั้งนี้ มีผู้สมัครสอบทั่วประเทศประมาณ 400,000 คน และมีผู้เข้าสอบจริงเกือบ 280,000 คน แบ่งเป็นการสอบในช่วงเดือนธันวาคม 2568 และการสอบในพื้นที่ภาคใต้ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ก่อนมีการประกาศผลและบรรจุผู้สอบผ่านจำนวน 55,193 คน

อย่างไรก็ตาม ภายหลังพบความผิดปกติในบัญชีรายชื่อผู้สอบผ่าน เนื่องจากไม่เป็นไปตามกระบวนการสอบที่ถูกต้อง จึงนำไปสู่การยกเลิกการใช้บัญชีเดิม และนำบัญชีผลสอบที่ถูกต้องมาใช้แทน

นายนิรัตน์ยืนยันว่า การดำเนินการครั้งนี้ไม่ได้เป็นการตรวจกระดาษคำตอบใหม่ แต่เป็นการนำบัญชีผลสอบที่มีอยู่แล้วกลับมาใช้ หลังจากตำรวจและ ป.ป.ช. เข้าตรวจสอบบริษัทคู่สัญญากับมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) และพบว่าการตรวจกระดาษคำตอบเสร็จสิ้นตั้งแต่วันประกาศผล โดยมีระบบดิจิทัลซิกเนเจอร์ยืนยันข้อมูลคะแนนไว้

แต่ในขั้นตอนการประชุมคณะกรรมการกลางการสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น (กสถ.) กลับมีการนำบัญชีอื่นมาใช้รับรอง ส่งผลให้มีผู้ได้รับการบรรจุตามบัญชีดังกล่าวจำนวน 55,193 คน

จากการตรวจสอบบัญชีที่ถูกต้อง พบว่ามีผู้สอบจำนวน 50,064 คน โดยแบ่งเป็นผู้ที่สอบด้วยความสุจริต 49,268 คน ขณะที่พบการแก้ไขคะแนนจำนวน 5,925 คน

ในจำนวนผู้ที่มีการแก้ไขคะแนนดังกล่าว พบว่า มีผู้สอบไม่ผ่านแต่ถูกปรับคะแนนให้ผ่านจำนวน 5,129 คน และมีผู้สอบผ่านอยู่แล้วแต่มีการแก้ไขคะแนนเพื่อปรับลำดับการจัดอันดับอีก 790 คน

ทั้งนี้ บัญชีใหม่ที่จะประกาศใช้ไม่ได้มาจากการตรวจข้อสอบใหม่ แต่เป็นบัญชีเดิมที่มีผลคะแนนถูกต้องและยังไม่เคยถูกนำมาใช้ โดยประธาน กสถ. ได้ลงนามรับรองแล้ว หลังใช้เวลาตรวจสอบระหว่างวันที่ 17-27 กรกฎาคม 2569 รวม 10 วัน

นายนิรัตน์กล่าวว่า สถ.ใช้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบข้อมูลควบคู่กับระบบอีกครั้ง เพื่อให้เกิดความถูกต้องและลดความผิดพลาด แม้อาจใช้เวลานานขึ้น แต่ต้องการให้กระบวนการเดินหน้าอย่างรอบคอบ

สำหรับแอ็คชั่นที่ 9 เตรียมเรียกประชุม กสถ. ในสัปดาห์หน้า เพื่อกำหนดแนวทางปฏิบัติต่อผู้สอบทั้ง 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้สอบผ่านที่ไม่มีผลกระทบจากบัญชีใหม่ กลุ่มผู้ที่คะแนนไม่ถึงเกณฑ์แต่ได้รับการบรรจุไปแล้ว และกลุ่มผู้สอบผ่านที่มีการแก้ไขคะแนนโดยไม่จำเป็น

โดยกลุ่มที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงคะแนน จะมีการแจ้งแนวทางไปยังคณะกรรมการข้าราชการหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในแต่ละจังหวัด เพื่อดำเนินการตามขั้นตอนต่อไป

ส่วนแนวคิดการขึ้นบัญชีดำมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) จากกรณีดำเนินงานล่าช้าและสร้างความเสียหายเป็นวงกว้าง นายนิรัตน์กล่าวว่า อยู่ระหว่างหารือร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา กรมบัญชีกลาง และสำนักงานอัยการสูงสุด เพื่อพิจารณาแนวทางที่ถูกต้องตามกฎหมาย และป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

นายนิรัตน์กล่าวเพิ่มเติมว่า สำหรับผู้ที่สอบผ่านและเมื่อประกาศบัญชีใหม่แล้วคะแนนไม่ได้เปลี่ยนแปลง สามารถรับราชการต่อได้ตามปกติ เนื่องจากเป็นกลุ่มที่มีคะแนนอยู่ในระดับสูงกว่า 10,000 คน แม้การจัดลำดับใหม่อาจทำให้ลำดับเปลี่ยนแปลงจำนวน 11,030 คน แต่สถานะไม่ได้รับผลกระทบ เพราะไม่มีความผิดใด ๆ

ส่วนผู้ที่ได้รับการบรรจุไปแล้วก่อนหน้านี้จำนวน 14,988 คน ซึ่งรวมทั้งผู้ที่สอบผ่านตามปกติและผู้ที่มีการแก้ไขคะแนนนั้น กลุ่มที่คะแนนไม่ถึงเกณฑ์จำนวนกว่า 5,000 คน จะต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาตามกฎหมาย

โดยเฉพาะกลุ่มผู้สอบไม่ผ่านแต่ถูกปรับคะแนนให้ผ่านจำนวน 5,129 คน พบว่ามีผู้ได้รับการบรรจุไปแล้วกว่า 3,000 คน ซึ่งจะต้องถูกดำเนินการเพิกถอนการบรรจุต่อไป

สำหรับแอ็คชั่นที่ 10 หลังจาก กสถ. กำหนดแนวทางปฏิบัติต่อบุคคลทั้ง 3 กลุ่มแล้ว จะนำเสนอเข้าสู่คณะกรรมการข้าราชการส่วนท้องถิ่น เพื่อรับทราบบัญชีเก่า บัญชีใหม่ และเห็นชอบแนวทางดำเนินการ

จากนั้นจะแจ้งไปยังคณะกรรมการข้าราชการส่วนท้องถิ่นระดับจังหวัด พร้อมส่งบัญชีรายชื่อเฉพาะผู้เกี่ยวข้อง เพื่อให้หน่วยงานท้องถิ่น เช่น องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล และองค์การบริหารส่วนตำบล ดำเนินการตามข้อกฎหมายและเหตุผลของแต่ละกรณีต่อไป