เมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2569 นายแสวง บุญมี เลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กล่าวในงานประชุมถอดบทเรียนของสำนักงาน กกต. ที่จังหวัดเชียงราย ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 24-26 มีนาคม โดยเน้นย้ำถึงการจัดการเลือกตั้งที่ยึดหลักการเลือกตั้งโดยตรงและลับ ตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ

นายแสวงได้อธิบายถึงกรณีการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ซึ่งใช้บัตรเลือกตั้งที่มีคิวอาร์โค้ดหรือบาร์โค้ด โดยยืนยันว่าเป็นไปตามหลักการของรัฐธรรมนูญที่รับรองการลงคะแนนลับ ไม่มีใครสามารถทราบได้ว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงคะแนนให้ใคร ทั้งศาล กกต. หรือประชาชนเองก็ไม่สามารถตรวจสอบได้

อย่างไรก็ตาม เขาย้ำว่า การตรวจสอบความสุจริตของการเลือกตั้งเป็นหน้าที่ของศาลและ กกต. ที่ทำตามกฎหมาย ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับการทราบข้อมูลว่าใครลงคะแนนให้ใคร การรักษาความลับในการลงคะแนนเป็นสิทธิที่รัฐธรรมนูญและปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนคุ้มครองไว้

นายแสวงยกตัวอย่างการทำหน้าที่ของศาลและ กกต. ในการตรวจสอบกรณีบัตรเลือกตั้งปลอมหรือบัตรข้ามเขต โดยการเปิดหีบและสแกนบาร์โค้ดหรือคิวอาร์โค้ดจะช่วยให้ทราบทันทีว่าเป็นบัตรที่ถูกต้องหรือไม่ แต่ยังคงไม่สามารถเปิดเผยข้อมูลว่าใครลงคะแนนให้ใครจนกว่าบัตรจะถูกทำลายตามเวลาที่กฎหมายกำหนด

ผลจากการถอดบทเรียนนี้ สำนักงาน กกต. จะเผยแพร่ข้อมูลให้ประชาชนรับทราบ เพื่อให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการตรวจสอบและยืนยันความโปร่งใสของกระบวนการเลือกตั้ง